KEDİM
NİYE ASABİ ?
Kedi
sahipleri, bir dakika önce mutlu, mesut, bahtiyar, ellerinin altında mırmır
zevk sedaları çıkaran şirin yaratıkların, aniden aslan kesilip ısırmaya
ve tırmalamaya başlamalarının sebebini anlayamazlar çoğu zaman.
Agresif davranışlar, neredeyse tüm hayvanlarda görülen, normal
davranışların bir parçasıdır aslında. Yine de agresif kediler bazı
durumlarda tehlikeli olabilirler. Bu yüzden kedinin asabi olmasının
altında yatan sebepler bulunmalı ve bunlar çözülmeye çalışılmalıdır.
= Asabiyet Çeşitleri
=
Oyun Agresifliği
Oynama motivasyonlu
agresif davranışlar daha çok, genç (2 yaşından küçük), aktif ve
evde tek kedi olarak yaşayan kedilerde görülür. Oyunun amacı vakit
geçirmek değil, kedinin araştırma, keşfetme ve avlanma içgüdülerine
hizmettir. Yani oyun, kedilerin doğada yaşayabilmeleri için gerekli
becerileri, pratik ederek kazanmalarını sağlayan bir araçtır. Örneğin
yavru kedilerin en çok sevdiği şeyler, yeni yerler keşfetmek,
hareket eden herhangi bir cisme Sherlock Holmes edasıyla yaklaşıp
incelemek ve sonra bunları patileriyle hareket ettirmek, üzerlerine
atlamak ve ısırmaktır.
Oyun asabiyeti, hiç bir şeyden habersiz insancığın, banyo
kuvetinden çıkması, merdivenlerden aşağı inmesi, bir köşeyi dönmesi
ya da uyurken yorganın altında masum masum ayaklarını oynatmasıyla
ateşlenir. Bu oyun amaçlı ataklar hafif sıyrıklar, zararsız,
kanatmayan ısırıklarla sonuçlanabilir. Bazen de insanlar farkında
olmadan, oyun esnasında ellerini ayaklarını oynatarak, bu tip atakları
yapmaları için kediyi adeta teşvik ederler. Kedinin oyun agresifliği
anındaki duruşları, hareketleri, normalde av aradığı, peşinde koşturduğu
ya da avlanmak üzere olduğu anlardakiyle aynıdır: kedi, çok değerli
elleriniz, bacaklarınıza atlamadan önce vücudunu iyice alçaltıp,
yere boylu boyunca adeta çömelir, pusu kurar, kuyruğunu hızlıca
hareket ettirir, kulaklarını öne arkaya oynatır ve sonunda kedi,
zavallı sizin başarıyla yakaladığı elinizi, bacağınızı ısırmaya
başlar. Tüm bunlar, ister oyun esnasında olsun ister avlanma esnasında,
en doğal ve normal kedi davranışlarıdır. Oyun agresifliği kediyi
uygun hedeflere (ısırılmaya elverişli kedi oyuncakları) kanalize
edilerek başarıyla önlenebilir. Böylece istenmeyen ısırıklar, çizikler
azaltılabilir ya da tamamen önlenebilir.
"Bana
Elleşme" Agresifliği
Bazi kediler
sevilip okşanırken aniden ısırıverirler. Bu davranışın sebebi,
hayvan davranış bilimcileri tarafından bile henüz tam açıklanmış
değil. Her ne sebeple olursa olsun, zevk alınan okşanma, bir anda
hosnutsuzluğa dönüşüyor. Isırma da kedinin "tamam, bu kadar
okşama, sevme yeter, uza da boyunu posunu görelim"
demesinin kedi dilindeki halidir. Kediler ne kadar ellenmeyi, okşanmayı
sevdikleri, ( bazen tolere edebildikleri) konusunda farklılıklar gösterirler.
Her ne kadar ısırilan insanlar, "hiç bir sey yapmadım ki
ben" deseler de, kediler çoğunlukla ısırmadan önce, yine
kendi dillerinde uyarırlar bizleri. O yüzden kedinin vücut dilini öğrenip,
ısırma olmadan önce kediyi okşama ya da herhangi bir elleşme
hareketi durdurularak, istenmeyen kazalar önlenebilir.
- Kedinin kuyruğunu hareket ettirmeye başlaması (Köpeklerin aksine,
kediler huzursuz olduklarinda kuyruklarını böyle oynatırlar).
- Kulakların öne arkaya hareket etmesi ya da kulakların tamamen
arkaya yatırılması.
- Kedinin başını elinizin olduğu yöne çevirmesi, hareket ettirmesi
Bu işaretlerden bir tanesini bile gözlemlediğinizde,
kediyle oynaşma, elleşme seansının yüce kedi hazretleri tarafından
sona erdirildiğini bilmeniz ve kediyi kendi haline bırakmanız tatlı
cancağızınız yararınadır. Isırma sonrası herhangi bir fiziksel
ceza, mevcut durumu çok daha kötü yaparak kedinin daha fazla korkmasına
ve daha çok ısırmasına sebep olacağından, asla uygulanmamalıdır.
Ayrıca kedi okşanmayı cezayla birleştireceğinden, okşanma onun için
istenmeyen, 'tü kaka', birşey olacaktır.
Eğer
kedinizin okşanmayı tolere etme zamanını uzatmak istiyorsanız, ödül
verme yöntemini deneyin. Kucağınızdaki kediyi okşarken, yukarıdaki
saldırma öncesi belirtilerinden birini görduğünüzde, hatta daha da
önce, bir parça ton balığı ya da haşlanmış tavuk rüşveti verin
haşmetbeaplarına. Aynı anda okşama yoğunluğunu azaltın. Hafiften
okşamaya devam ederken, rüşvetlere de devam edin. Böylece kedi okşanmayı,
hoşuna giden zevkli birşeyle birleştirmeyi öğrenecek ve bu da sabırla
sürdürülen seanslar sonunda kedinin yavaş yavaş okşanmayı daha çok
sevmesine ve kucağınızda daha uzun süreler kalmasına neden olacaktır.
Kedi huzursuzlandığı anda elinizi eteğinizi mutlaka çekin kediden.
Ayrıca bazı kediler karın ve kuyruk bölgelerinden ellenmeyi
sevmezler. Bu yüzden özellikle buraları okşama konusunda asla ısrarcı
olmayın.
Korku/Defansif
Agresiflik
Herhangi bir
sebeple korkmuş kedilerin vücut dili, köpeklerin pısırık
hallerindekine benzer: yere pısma, kulakları arkaya yatırma (ne kadar
çok yatırılmışsalar, o kadar korkmuştur kedi), kıstrılmış
kuyruk, hafif yana çevrilmiş bir vücut... Ama bu haldeki kediler pısırık,
ezik değil, korkmuşturlar ve dokunulurlarsa saldırma ihtimalleri yüksektir.
Yönlendirilmis
Agresiflik
Bu durum,
bir insana ya da hayvana kızmış kedinin, sinirini başka bir insan ya
da hayvana yansıtma_ sından doğar. Mesela, evde 2 kedi kavga etmişse,
kavgayı kaybeden kedi hıncını evin çocuğundan çıkarmak
isteyebilir.
Bölgesel
Agresiflik
Kediler, köpeklerden
çok daha fazla yaşadıklarıi bölgeyi sahiplenme icgüdüsüne
sahiptirler. Bu yüzden bölgelerini diğer kedilere karşı savunmak,
korumak isterler. Bu, özellikle kısırlaştırılmamış erkek
kediler için daha çok geçerlidir. Bu tip saldırılar kediler arasında
geçtiğinden insanlara çoğu zaman zarar vermez.
Neler yapmalı?
- Kedinizi
önce veterinere götürerek, agresifliğin altında herhangi bir sağlık
nedeninin yatıp yatmadığını kontrol ettirin. Mesela kulaklarından
biri sağır ya da gözlerinden biri kör bir kedinin saldirgan olmasi
gayet olası.
- Kedinizin
durduk yerde ısırmadığı, saldırmadığını bilin. Böyle
istenmeyen bir durumda önce kedinizi anlamaya çalışın, sonra ona göre
önlemler almaya. Mesela küçüklüğünde travma geçirmiş bir
kedinin ısırması çok normal. Sevgiyle ve yavaş yavaş yaklaşmalı,
kedinin size güvenmesini sağlamalısınız.
Neler Yapılmamalı?
- Korkmuş
ya da agresif bir kediyi asla ellemeye çalışmayın. Kedi ısırıkları
enfeksiyon kapabilir. Derin ısırıklar durumunda, ısırılan yeri
dezenfekte etmeyi unutmayın. Sinirden deliye dönmüş kedileri bir süre
odada yanlız bırakmak, sakinleşmelerine yetecektir.
- Ceza
ASLA ve ASLA çözüm değildir ve mevcut durumu çok daha kötüleştirir.
Eğer agresfiliğin sebebi korkuysa, ceza kedinin korkmasına dolayısıyla
daha da agresifleşmesine sebep olacaktır.
Agresif Kedinizi
Anlayın ve Onu Sakin Bir Kediciğe Dönüştürün
Kronik olarak
sinirli olan ve sinirli davranan insanlara "İletişim Bozukluğu"
ya da "Anti-sosyal Davranış Bozukluğu" teşhisi konur. Anti-sosyal
davranış bozukluğunun tanımı özetle şöyledir: Başkalarının
haklarına saygı göstermeme, karşı çıkma, tecavüz etme.. Bu durum
sosyal kurallara uymama, çabuk sinirlenme, ani tepkiler verme olarak
kendini gösteririr coğu zaman. Tüm bunlar agresif kediler için de geçerli
olabilir.
Kedi asabiyeti daha cok kedi ve sahibi insan arasındaki duygusal sınırların
çok sıkı olduğu ailelerde görülür. Bir başka deyişle, kediye
insanlar tarafından fiziksel ve duygusal olarak yeterli rahatlığın,
gevşekliğin verilmediği, kedilerin çok sıkıştırıldığı
durumlarda.. Hayvan davranış bilimcisinin amacı, bu aile sistemini değiştirip
varolan duygusal sınırları daha uygun bir hale getirmektir. Bunun karşılığında,
kedideki asabiyet de azalacak hatta zamanla yok olacaktır.
Kediler Isırır...
Tahminlere göre ABD'de her yıl en az 500 bin kişi kediler tarafından
ısırılıyor ve bu ısırma vakalarının en az %50'si ısırılan
yerlerin enfeksiyon kapmasıyla sonuçlanıyor. Kedinin ısırmasına
birçok sebep olabilir; korku (kendilerini korumak için), asabiyet (yaşadıkları
yerleri ya da bazı eşyaları sahiplenme durumunda) ve seksuel
engellemeler gibi .(kızışma dönemindeki bir kedinin çiftleşememesi).
Bazı kediler sinirlendikleri şeye karşı direk reaksiyon gösteremedikleri
durumlarda (mesela camdan dışarıda dolaşan başka bir kediyi gördüklerinde),
sinirlerini başka bir yerden çıkarabilirler. Ayrıca, özellikle
hayatlarının ilk 2-3 ayında insanlarla yeterli iletişim kuramayan
kediler, genelde vahşi kediler olarak büyürler ve böyle kedilerle başa
çıkmak coğu zaman zordur.
Genelde kedi ısırması ve atakları daha çok genç kedilerde görülür.
Ayrıca kısırlaştırılmamış kediler, dışarıda dolaşmalarına
izin verilen kediler, yaşadıkları çevreden, çok sık yabancı
kedilerin geçtiği kediler, insanlar tarafından kötü davranışlara
maruz kalmış kediler ve hayatlarının ilk 6 ayında insanlarla
yeterince sosyalleşememiş kedilerde ısırmanın görülmesi daha yaygındır.
Bir kedi ısırmak üzere olduğunu vücud diliyle bize anlatır ve bizi
önceden uyarır aslında. Isırma
öncesi kedide görülen değişiklikler :
1) Göz bebeklerinin büyümesi
2) Sırtını havaya kaldırması
3) Kulaklarını arkaya yatırması (ne kadar arkadaysa o kadar
sinirlidir)
4) Hızlı hızlı ağzının ve burnunun üzerini yalaması
5) Kuyruk tüylerini kabartması
6) Kuyruğunu hızlı hızlı sallaması
Agresif Kediyle Nasıl
Başa Çıkılır?
1) Kedinin sinirlenmesine neden olabilecek herhangi bir şekilde
davranmayın. Aşırı ellemek, sevmek, sert bir şekilde oynamak,
kediyi sarsmak yok!
2) Kedinizle birebir anti-stres seanslarına başlayın. Bunun için
kedinizi onun kendini en rahat hissettiği odaya alın ve kapıyı kapatın.
Kedinin etrafına onun sevdiği oyuncakları, yiyecekleri koyun. Kediniz
oyuncaklarla oynarken siz de sakin, sevgi dolu bir ses tonuyla onunla
konuşun. Kediler ne dediğinizi anlamayabilir ama ses tonundan hangi
duygusal hal içinde olduğunuzu kestirirler.
3) Günün geri kalan kısımlarında kedinizin avcılık içgüdülerini
ona kedi oyuncakları (oyuncak fareler, pinp pong topu, aluminyum folyo
topları vs) temin ederek oyuncaklara kanalize edin.
4) Bu seansların 2 ya da 3. haftasında yavaş yavaş kedinize
dokunmaya başlayabilirsiniz; kedinin en az hassas olduğu yeri (karın
bölgesi) sadece bir parmağınızla 1-2 saniyeliğine okşayın. Sonra
onu tekrar oyuncaklarına yönlendirin. Hergün okşama süresini biraz
daha arttirarak 5. günün sonunda tum elinizi kullanarak hafifçe okşayın
kedinizi. Yavaş yavaş kediniz rahatlamış ve insanları ısırmayı bırakmış
olacaktır. Daha mutlu, daha barış dolu, uzuuun yıllar sadece
ikinizin olacak artık.
|
